Liturgisch handboek

1

De kerkdienst op zondag is de belangrijkste bijeenkomst van de Broedergemeente. Hij heeft zich ontwikkeld uit de preekdienst en de liturgie en is aangevuld met elementen uit andere kerkelijke tradities. In dit hoofdstuk wordt de opbouw van de kerkdienst beschreven met zijn vormen in de tradities van de Broedergemeente in Nederland.

2

‘De Broedergemeente is een zingende kerk’. In geen andere bijeenkomst wordt dat beter duidelijk dan in de zangdienst. Hij is een typisch Hernhutter uitvinding en verdient ook in onze tijd de bijzondere aandacht van voorgangers en gemeenten. De zangdienst is een liturgische schat die wij moeten koesteren en bewaren, zij het door er een eigentijdse invulling aan te geven.

3

De vieringen van het Liefdemaal zijn in de Broedergemeenten een eeuwenoude traditie. Het heeft een vrije vorm, waarbij tijdens het uitdelen van de te nuttigen spijzen en dranken wordt gezongen. Tussendoor is er ruimte voor verhalen, herinneringen, groetwoorden, muzikale bijdragen en bij de viering staat gezelligheid en verbondenheid op de voorgrond.

4

In de doopdienst van de EBG neemt de bijeengekomen gemeente het gezin van de dopeling en de dopeling zelf in haar midden op. Met de doop begint het leven als volgeling van Jezus Christus. De doop bevestigt het lidmaatschap in een kerk. Doop is een van de twee sacramenten van de Broedergemeente.

5

De belijdenis (of confirmatie), zoals wij die vandaag kennen, is een uitvinding van de reformatorische kerken. Het is geen sacrament, zoals het vormsel in de Katholieke traditie. In het kader van het priesterdom van alle gelovigen en met de nadruk op de heiliging van iedere individuele christen, werd er waarde aan gehecht om de christenen toe te rusten voor hun christelijk leven.

6

Door de doop behoren we tot een wereldwijde gemeenschap, die van Gods liefde leeft. In deze liefde ervaren wij vergeving. We worden gesterkt. We ervaren bevrijding van angsten. We ontvangen veel en daarvoor brengen wij dank. Dit alles vieren we in het Heilig Avondmaal.

Het Avondmaal is een sacrament. Jezus Christus nodigt ons daarvoor uit. Gebaren en symbolen vullen de woorden aan. Het is alsof wij samen aan tafel zitten en voedsel ontvangen uit Gods hand. We “proeven en genieten de goedheid van de Heer“ (Psalm 34,9). In het delen van het brood en wijn is Jezus Christus bij ons. Zijn vriendelijkheid dragen wij door.

In de Broedergemeente wordt het Avondmaal in een aparte kerkdienst gevierd en heeft een speciale liturgische vorm gekregen.

7

gepland

8

De viering op oudejaarsavond is één van de karakteristieke vieringen van de Evangelische Broedergemeente (EBG) . Door deze dienst als dankdienst te vieren wil de gemeente hoopvol het nieuwe jaar beginnen. Het uitkijken naar de wederkomst van Christus geeft het hoopvolle uitkijken naar de toekomst een eigen karakter.

9

De kerkdiensten in de Stille Week of Pina Wiki en met Pasen zijn het middelpunt van de liturgie van de Evangelische Broedergemeente (EBG). Men komt van zaterdagavond vóór Palmzondag tot aan de preekdienst op Eerste Paasdag dagelijks bij elkaar om stil te staan bij het lijden en sterven van Jezus en zijn opstanding. Bijbellezingen over het leven, lijden en sterven van Christus en zijn opstanding lopen als een rode draad door alle diensten heen.

10

De viering van de Paasochtend is vooral de ontmoeting van de gemeente met haar opgestane Heer, die de belijdenis (van Thomas) uitlokt: “Mijn Heer en mijn God!” In het geloof aan die Heer worden ook de overledenen van de gemeente in de belijdenis van de Opstanding betrokken. Oorspronkelijk was de viering op Paasochtend de enige liturgische plaats voor de Broedergemeente waar in een dienst een geloofsbelijdenis werd gezegd.

11

In een deel van de Surinaamse EBG gemeenschap is het ook traditie in de huiselijke kring diensten te houden met Goede Vrijdag, Kerstnacht en Oudjaar. Mogelijk is deze gewoonte voornamelijk gegroeid in families die in wat verder gelegen gebieden (“op Boitie”) woonden en op Goede Vrijdag, in de Kerstnacht en met het Oudejaar genoodzaakt waren aan huis bij deze belangrijke vieringen stil te staan.

12

Een specifieke traditie van de Surinaamse gemeenten in onze kerkprovincie is de huisdienst. Zij vinden vooral plaats ter gelegenheid van verjaardagen (kroonjaren). Maar het intrekken in een nieuwe woning (huisinzegening), een huwelijksjubileum of andere blijde gebeurtenissen in het leven van een enkeling of een familie worden ook met een dienst in het huis van het gemeentelid of op een andere locatie gevierd.

13

Een Hernhutter begrafenisdienst is een dienst in twee delen. Het eerste gedeelte wordt in de kerk, resp. de aula, gehouden, het tweede gedeelte op de begraafplaats. Daarom wordt bijvoorbeeld in het eerste gedeelte geen zegen gesproken, maar alleen aan het eind van de dienst bij het open graf. In beide delen komen de herinnering aan het leven van de overledenen en de verkondiging van Gods woord bij elkaar.

14

Het gebed, het spreken met God, is kenmerkend voor de christelijke gemeente. Het is ook een onderdeel van eigenlijk elke bijeenkomst. De Broedergemeente kent enkele bijzondere tradities waarin het gebed een belangrijke rol speelt: De Uniteitsgebedswacht, Gebedsdagen en Gebedsgroepen.

15

Het zingen van zegenverzen heeft een lange traditie binnen het Gezangboek EBGN. Hoewel de Synode in 1983 slechts het zingen van zegenverzen bij de geboorte van een kind heeft besloten en in de kerkorde heeft laten opnemen, zijn er toch tal van momenten waarop de gemeente zingend om Gods Zegen kan vragen voor broeders en zusters in hun midden.

16

De viering van de Verbondsbeker is een bijzonder liturgisch gebruik van de Broedergemeente. Deze viering is geen sacrament en moet niet worden verward met het Heilig Avondmaal. De viering van de Verbondsbeker staat dichter bij het Liefdemaal en kan plaatsvinden wanneer gemeenteleden zich opnieuw willen sterken voor de dienst van hun gezamenlijke Heer.